Có những địa danh không chỉ được ghi nhớ bởi tên gọi, mà còn bởi những dấu mốc đã trở thành ký ức thiêng liêng của quê hương. Với Quế Sơn, Dốc Tầng - Quế Trạch là một nơi như thế.

Cách đây 96 năm, trong những ngày đầu của phong trào cách mạng, ngọn lửa cách mạng đã được nhen lên và từng bước lan tỏa trên quê hương Quế Sơn.

Ngày 16/4/1930, tại Dốc Tầng - Quế Trạch (xã Quế Xuân 2 - nay thuộc xã Xuân Phú), Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên ở Quế Sơn được thành lập với 3 đảng viên: các đồng chí Đoàn Xuân Trinh, Võ Kiên và Ngô Châu. Chi bộ ghép Quế Trạch - Phương Trì - Hòa Mỹ được công bố thành lập, đồng chí Đoàn Xuân Trinh được chỉ định làm Bí thư Chi bộ. Chỉ hai tháng sau, chi bộ kết nạp thêm đảng viên, nâng tổng số lên 6 đồng chí.

Cùng thời gian đó, phong trào Nông hội đỏ phát triển ở Nghi Hạ, Nghi Trung, đặt ra yêu cầu cần có tổ chức Đảng trực tiếp lãnh đạo. Ngày 18/4/1930, đồng chí Phạm Thâm đến Nghi Hạ xúc tiến thành lập Chi bộ ghép Nghi Hạ - Nghi Trung ( xã Quế Hiệp - nay thuộc xã Quế Sơn Trung), gồm 6 đảng viên, chi bộ này do đồng chí Phạm Uyển làm Bí thư và có nhiệm vụ phụ trách toàn bộ phong trào cách mạng ở tổng Xuân Mỹ.

Đến tháng 8/1930, Tổ Đảng Trung Phước được thành lập với 3 đảng viên. Những hạt giống cách mạng ấy tiếp tục được vun đắp, tạo tiền đề quan trọng cho sự ra đời của tổ chức Đảng cấp huyện.

Ngày 16/9/1930, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy Quảng Nam, Đảng bộ huyện Quế Sơn chính thức được thành lập với 15 đảng viên, đồng chí Đoàn Xuân Trinh được chỉ định làm Bí thư Huyện ủy lâm thời.

Sự ra đời của Đảng bộ huyện Quế Sơn là một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử phong trào cách mạng của quê hương. Từ đây, phong trào cách mạng ở Quế Sơn bước sang một giai đoạn mới; các Chi bộ và Đảng bộ huyện từng bước trở thành hạt nhân lãnh đạo, tập hợp, đoàn kết cán bộ, đảng viên và quần chúng cách mạng, đưa phong trào yêu nước phát triển ngày càng sâu rộng.

Sự ra đời nhanh chóng của các tổ chức Đảng trong những ngày đầu ấy cho thấy tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh và sự nhạy bén của những người cách mạng trên quê hương Quế Sơn. Đó cũng là bước chuyển quan trọng, đánh dấu sự phát triển toàn diện và sâu sắc của phong trào cách mạng trên địa bàn huyện.

Dốc Tầng - nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên của huyện Quế Sơn đã được UBND tỉnh Quảng Nam xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2009. Ngày nay, Nhà bia Dốc Tầng được xây dựng khang trang, trở thành địa chỉ đỏ để cán bộ, đảng viên và Nhân dân về thăm, tưởng nhớ, tìm hiểu lịch sử và giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

96 năm đã đi qua, qua những lần chia tách, sáp nhập, địa giới hành chính có thể thay đổi, tên gọi có thể đổi thay, nhưng mạch nguồn truyền thống cách mạng, niềm tự hào về những thế hệ tiền bối và những giá trị được hun đúc từ thuở đầu thành lập Đảng bộ vẫn luôn được tiếp nối.

Đối với xã Quế Sơn Trung, vùng đất từng ghi dấu sự ra đời của Chi bộ ghép Nghi Hạ - Nghi Trung năm xưa, truyền thống ấy càng trở nên gần gũi và ý nghĩa. Đó là lời nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên phải luôn trân trọng lịch sử, giữ gìn phẩm chất cách mạng, nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, tận tụy phục vụ Nhân dân; đồng thời phát huy nội lực, chung sức xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Từ Dốc Tầng năm xưa đến Quế Sơn Trung hôm nay - một dòng chảy lịch sử không ngừng tiếp nối.

96 năm - một chặng đường đầy tự hào. Những dấu chân của các thế hệ đi trước vẫn còn đó, để ngày nay mỗi chúng ta càng thêm trân trọng quá khứ, vững tin vào hiện tại và cùng nhau viết tiếp những trang mới trên quê hương giàu truyền thống cách mạng.

Nguồn: Tổng hợp từ tài liệu Lịch sử Đảng bộ huyện Quế Sơn (1930 - 1945)

Thực hiện: Thu Uyên - Ban Xây dựng Đảng xã